Wasserij Edelweis door de jaren heen

Op zaterdag 31 juli 1886 werd de eerste steen gelegd voor de machinale waschinrichting met de naam Zeeland door de jonge juffrouw M.J.Maters.

De heer C. Maters begon als ondernemer een wasserij met een lengte van 31 meter en een breedte van 8 meter met een aangrenzende machinekamer en een  woonhuis.‘Een zo lang gewenschte inrichting ondervond veel bijval en ondersteuning’, aldus de Vlissingsche Courant van 1 augustus 1886. De eerste machines werden geplaatst en op 30 oktober 1886 vond de opening plaats. De eerste wasprocessen werden met de beste uitslag bekroond. Na twee jaar veranderde de naam van de wasserij in Maria Jacoba. Op 27 januari 1889 brandde de gehele wasserij af. Waarschijnlijk was de brand ontstaan in één van de droogkamers. De gemeentelijke brandweer, de brandweer van het wachtschip van de marine en de Scheldebrandweer probeerden de brand te blussen. Er vielen geen gewonden. Verschillende brandweerlieden werden onderscheiden voor hun heldhaftig optreden.

Meerdere wasserijen in Vlissingen
Op 22 februari 1897 werden de statuten vastgesteld van de Zeeuwsche Stoomwasserij en Blekerij De Volharding aan de Singelweg, wel een toepasselijke naam. In 1899 vond de opening plaats. In de loop van de tijd kwamen er nog meer wasserijen in Vlissingen: in 1902 Stoomwasserij van de Stoomvaart Maatschappij Zeeland, in 1927 de Zeeuwse Volkswasserij aan de Kerkhoflaan, later van de heer Pennock. In de Van Dishoeckstraat kwam een wasserij en ook het St.-Joseph-zieken huis had een eigen wasserij, met de nonnetjes kon hier goedkoop gewerkt worden. In1906 werd door de heer Beijerman een hinderwetvergunning aangevraagd, toen al noodzakelijk. Later kwam de heer Montfoort als directeur.

40 jarig bestaan
In 1939 werd het 40-jarig bestaan van De Volharding gevierd. Er waren toen 80 personeelsleden. Enkele van hen zien we later terug bij Edelweis. Bij de wasserij was een paardenstal, want de was werd met paard en wagen bezorgd. De koetsier, die naar Middelburg reed, zat altijd te slapen op de bok; het paard kon de weg wel vinden.


Veel Hinderwetvergunningen moesten worden aangevraagd

Het afvalwater van de wasserij en blekerij liep door de sloten naar het kanaal bij de Keersluis. Boer De Vos protesteerde hiertegen want al zijn koeien werden ziek na het drinken van het slootwater.
In de loop van de tijd zien we veel aanvragen voor uitbreidingen. In 1931 bijvoorbeeld voor een grote dieselmotor van 120 pk. Zover ik heb kunnen nagaan, draaide alles in  de  oorlog door.

Bombardementen
Totdat op 13 mei 1943 De Volharding getroffen werd door de bombardementen. Het werd een grote puinhoop en zeven meisjes werden dodelijk getroffen; P.M. Pieterse, E. van Everdingen, J.Bijleveld, J.Gebraad, A.Kuzee en M.
en J. Jobse. Ter nagedachtenis is een gedenkzuil  opgericht op de begraafplaats in Vlissingen. Met  dit trieste  beeld zien we een eind komen aan de Wasserij De Volharding.

Uit de puinhopen van De Volharding verrees Edelweis B.van der Linden, geboren in 1910, begon  zijn  loopbaan bij slager Visser als slagersknecht en werkte daarna op het scheepvaartkantoor van  Stofkoper  in  de Beursstraat. Daarna kwam hij in de wasserijwereld. Voor en tijdens de oorlog was hij kantoorbediende bij Wasserij Zeeland in Middelburg, later werd hij daar chef. Door zelfstudie behaalde hij zijn middenstandsdiploma en wasserijdiploma’s. Kort na de oorlog zette hij een noodbedrijf op in de binnenstad van Middelburg. Door juridische stappen van de oude eigenaar van de genoemde wasserij moest hij noodgedwongen opstappen.

In 1948 werden de eerste stappen gezet voor Edelweis.
In  1949  vond  onder  de  naam  Wasserij Zeeland een feestelijke opening plaats met 26 personeelsleden. Twee van hen waren nog van De Volharding. Na  korte tijd moest de naam veranderd worden en werd Edelweis bedacht, genoemd naar de witte bloem in de bergen van  Zwitserland. De slogan was: Een Edelweiswas, een witte was.

Opening van Wasserij Edelweis aan de Singelweg 271 (vroeger 135), met links op
de tweede rij  B. van der Linden, vader van de auteur. (Fotocollectie Van der Linden)

Wie deed de was de deur uit?
Particuliere klanten uit heel Walcheren, zo als ziekenhuis Bethesda. De schorten van de directrice van Bethesda zuster Blok, moesten geheel met de hand gestreken worden en er mocht gen plooitje verkeerd zijn! Hotels uit heel Zeeland van Vlissingen tot Oostvoorne, maakten gebruik van de wasserij. Ook bejaardentehuizen  zoals:Ter Reede, Der Boede en Ter Hoge, de marine, het  loodswezen,Van verschillende schepen werd de was op de rede van Vlissingen met de loodsboot opgehaald en in Antwerpen teruggebracht. Dit ging zeven dag per week dag en nacht door. De grootste klant werd de Olau Line. Voor de eerste schepen werden contracten gesloten met Ole Lauritzen in Kopenhagen, daarna voor de Hollandia en Britannia in Travemünde. Voor een spannende tijd zorgden de contractverlengingen, zowel van de Olau als van de landmacht. Daardoor waren verschillende uitbreidingen nodig. Jaarlijks werd 40.000 kilo wasgoed per week verwerkt. In 1978 trad  Van der Linden sr. terug en werd D.van der Linden directeur.

In 2008 weer puinhopen
Na een aantal jaren begon de ellende. De landmacht sloot legerplaatsen en kazernes en ook de Olau Line stopte. Toen D. van der Linden 62 jaar oud was, werd wasserij Edelweis verkocht. Als adviseur liep hij nog een poosje mee. Ondanks grote klanten zoals Hilton in Rotterdam lukte het ook de opvolgers niet om winst te maken. Na 50 jaar bleef een leeg gebouw over en waren alle machines aan het buitenland verkocht. De terreinen en de gebouwen van de wasserij werden verkocht aan de Gemeente Vlissingen. In 2008 zijn er weer puinhopen, net als in 1943. “Het kostte moeite om de sloop aan te zien, maar we kunnen terugzien op een mooi bedrijf waar ik altijd met plezier gewerkt heb”. Aldus de auteur van dit artikel (in 2009) Dick van der Linden.

Laatste overblijfselen gesloopt
Deze maand (maart 2019) worden de laatste overblijfselen van wasserij Edelwijs aan de Paul Krugerstraat gesloopt. En is er een einde gekomen aan een tijdperk van 133 jaar wat in1886 van start ging.
Het volledige artikel wasserij Edelweis door de jaren heen is via deze link terug te lezen.

Bronnen: Den Spiegel 2009
Privé-archief Dick van der Linden
Gemeentearchief Vlissingen

Reactie schrijven

Commentaren: 0