Plaatsing en onthulling Stoomhijskraan Schelde 38

Op vrijdag 15 oktober 2021, om 18.00 uur wordt de Stoomhijskraan Schelde 38  geplaatst en onthuld. Het evenement vindt plaats aan de straat Ketelmaker op het Scheldekwartier te Vlissingen, tussen Machinefabriek en Verbandkamer. Hier is een laatste stuk spoorrails van het Schelde-emplacement bewaard gebleven, waarop de stoomhijskraan zijn definitieve opstelling vindt.

Foto: Stoomhijskraan Schelde 38 (archieffoto) © MultranetMedia

Maarten van Rossem
De beschermheer van de stichting Maarten van Rossem (emeritus hoogleraar geschiedenis Rijksuniversiteit Utrecht, schrijver, Tv-presentator) verricht de officiële onthulling. Voorafgaand organiseert de stichting vanaf 16.30 uur in hal 3 van de Machinefabriek een bijeenkomst voor de vrijwilligers, sponsors, financiers, bedrijven en particulieren die aan het restauratieproces hebben meegeholpen. Bij deze gelegenheid zal Maarten van Rossem een presentatie houden over het belang van het behoud van de stoommachine als wezenlijk onderdeel van het industrieel verleden.

Proces van 6 jaar
De stoomhijskraan (geregistreerd als nationaal mobiel erfgoed) is in 2015 gekocht door Wesley Sekewael (secretaris van de stichting). In fasen is het restauratieproces begonnen. Eerst met conserveren en zoeken naar ontbrekende onderdelen. Daarna met reinigen, restaureren en waar nodig aanvullen van onderdelen. In de derde fase het weer assembleren van alle onderdelen tot de oorspronkelijke stoomhijskraan. Het proces heeft in totaal 6 jaar geduurd. Een ploeg van ca 10 vrijwilligers heeft de restauratie geheel onder eigen beheer uitgevoerd. Bijzonder, gespecialiseerd werk  is uitbesteed aan lokale bedrijven.

Cultuurprijs
Diverse landelijke en lokale fondsen zoals het Prins Bernhard Cultuurfonds, het Mondriaanfonds en de Stichting Moerman Promotie Vlissingen financierden met subsidies het project. Het Van de Velde Publicatiefonds subsidieerde de opzet van de website met historische documentatie over de kraan en informatie over de restauratie. In 2019 ontving de stichting de cultuurprijs van het Prins Bernhardfonds Zeeland.

Overeenkomst gesloten
In 2018 heeft B&W van Vlissingen een plaats op het Scheldeterrein beschikbaar gesteld voor plaatsing van de stoomhijskraan. Dit is genoemde plaats op het inmiddels gerestaureerde stuk spoorrails. Voor deze plaats hebben de stichting en de gemeente een overeenkomst gesloten. Uitgangspunt van de stichting is het terugbrengen van de kraan in originele staat en plaatsen in de omgeving van scheepswerf De Schelde. Met deze opstelling is de kraan weer terug op de plaats waar zij heeft dienstgedaan en staat het railmonument in de context van het oorspronkelijke industriële gebied.

Verleden van Stoomhijskraan Schelde 38
De Stoomhijskraan Schelde 38 is een van de twee spoorhijskranen van scheepswerf Kon. Maatschappij De Schelde te Vlissingen. De kraan werd speciaal voor werk op het industrie-spooremplacement van de werf gebouwd in 1946. Samen met de zusterkraan Schelde 39 heeft zij tot in de jaren 1970 dienstgedaan. De keuze voor aandrijving door een stoommachine was toen al ongebruikelijk maar oliebrandstof en staal waren schaars na de oorlog en stoomkracht was goedkoop en betrouwbaar. De kranen konden op de scheepswerf zelf worden gebouwd uit materiaal dat voorhanden was. Het ontwerp van de kranen was van Schelde-hoofdingenieur Mulock-Houwer.
De kraan deed eerst dienst op het platenopslagterrein op Het Eiland, waar zij tot 5 ton zware staalplaten kon tillen. Later zien we de kraan ook op andere delen van het emplacement, o.a. om zware stukken vanaf de Machinefabriek naar de werf te vervoeren.

Museale bestemming
Oorspronkelijk werd de stoomketel door kolen gestookt. Later is een brander aangebracht voor gebruik van olie. In deze laatste situatie is de kraan gerestaureerd. In 1970 waren ze niet meer rendabel en het werfterrein kreeg een andere inrichting. De kranen werden buiten gebruik gesteld en kregen een museale bestemming. De Stoomhijskraan 39 ging naar de Stoomtram Hoorn Medemblik en de 38 naar de Stichting Stoomtrein Goes-Borsele (SGB).

Start restauratieproject
In 2015 kwam de 39 in gerestaureerde staat vanuit Hoorn naar de SGB. Deze stichting bezat nu de beide kranen en besloot de 38, die niet gerestaureerd was, af te voeren. Daarmee zou een uniek stuk industriële geschiedenis van Vlissingen verloren gaan. Door ingrijpen vanuit het particulier initiatief is de Stoomhijskraan Schelde 38 aangekocht en naar Vlissingen gehaald. In 2016 is de Stichting Stoomhijskraan Schelde 38 opgericht en begon het restauratieproject.

Voor een uitgebreid overzicht van het project met foto’s zie de website: www.stoomkraan38.com.

Reactie schrijven

Commentaren: 0